Aile Şirketlerinde Kurumsallaşma: Sandığınızdan Çok Daha Farklı Bir Yolculuk

Geçtiğimiz günlerde John A. Davis'in aile şirketlerinde kurumsallaşma üzerine yazdığı bir makaleyi okurken, sahada yıllardır karşılaştığım en büyük yanılgılardan biri yine aklıma geldi.

Birçok aile şirketinde kurumsallaşma denildiğinde ilk akla gelen düşünce şudur: "Artık profesyoneller yönetsin, aile geri çekilsin." Sanki aile üyesi olmak ile profesyonel olmak birbirine zıt iki kavrammış gibi değerlendirilir. Oysa bence durum tam tersidir.

Bugün dünyanın en başarılı aile şirketlerinin önemli bir bölümü hâlâ aile üyeleri tarafından yönetiliyor. Onları başarılı yapan şey aile üyelerinin yönetimde olması ya da olmaması değil , aile üyeleri ile profesyonel yöneticilerin aynı yönetim anlayışı ve aynı performans standartları içinde çalışabilmesidir. Çünkü profesyonellik soyadından değil, yönetim anlayışından gelir.

Profesyonel bir lider işletmenin uzun vadeli çıkarlarını kişisel çıkarlarının önünde tutar, kararlarını tutarlı şekilde alır, hesap verebilirliği benimser ve performansıyla güven oluşturur. Aile üyeleri de bu yaklaşımı benimsediklerinde şirket için büyük bir avantaj haline gelir. Ancak bunun ön koşulu, görev ve sorumlulukların aile bağına göre değil, yetkinlik ve performansa göre belirlenmesidir.

Yıllardır farklı sektörlerde faaliyet gösteren aile şirketleriyle çalışıyorum. Dikkatimi çeken ortak noktalardan biri de kurumsallaşma yolculuğu başladığında ilk konuşulan konuların genellikle organizasyon şeması, profesyonel yönetici istihdamı veya departmanların yeniden yapılandırılması oluyor. Elbette bunların hepsi önemli. Ancak gerçek dönüşüm çoğu zaman burada başlamıyor.

Asıl dönüşüm kararların nasıl alındığını, sorumlulukların nasıl dağıtıldığını, hesap verebilirliğin nasıl oluşturulduğunu ve aile üyeleri ile profesyonel yöneticilerin nasıl birlikte çalışacağını yeniden tasarlamakla başlıyor.

Bu temeller oluşturulmadan yalnızca dışarıdan deneyimli yöneticiler getirmek çoğu zaman beklenen sonucu vermiyor. Kararlar hâlâ tek kişide toplanıyorsa, yetki sınırları belirsizse veya herkes son sözü patrondan bekliyorsa, en yetkin yöneticiler bile gerçek anlamda katkı sağlayamıyor.

Diğer taraftan aile üyelerinin sahip olduğu bazı avantajları da göz ardı etmemek gerekiyor. Şirketin tarihini, değerlerini, müşterilerini ve uzun vadeli vizyonunu çoğu zaman en iyi onlar biliyor. Doğru sistemlerle desteklendiklerinde bu bir zayıflık değil, önemli bir rekabet avantajına dönüşüyor.

Bu nedenle bence kurumsallaşma tartışmalarına yanlış soruyla başlıyoruz. Sormamız gereken soru, "Şirketi aile üyeleri mi yönetmeli, profesyoneller mi?" olmamalı. Asıl soru "Aile üyesi olsun ya da olmasın, en doğru liderlerin başarılı olabileceği nasıl bir yönetim sistemi kurmalıyız?" olmalı.

İşte bakış açısını değiştiren nokta tam da burası. Kurumsallaşma insanları değiştirmek değildir. Kurumsallaşma, işletmenin belirli kişilere bağımlılığını azaltmaktır.

Roller netleştiğinde, karar alma mekanizmaları tanımlandığında, hesap verebilirlik kültürü yerleştiğinde ve şirket güçlü yönetim sistemleriyle desteklendiğinde, organizasyon kişilere bağlı olmaktan çıkar ve sürdürülebilir bir yapıya kavuşur.

Stoika Consulting olarak aile şirketleriyle tam da bu noktada çalışıyoruz. Amacımız aile şirketlerini aile şirketi olmaktan çıkarmak değil, onları, girişimcilik ruhlarını ve aile değerlerini koruyarak daha güçlü yönetim sistemleriyle geleceğe hazırlamak.

İster büyüme sürecinde olun, ister nesil geçişine hazırlanıyor olun, ister yönetim sistemlerinizi güçlendirmek ya da organizasyonunuzda hesap verebilirlik kültürü oluşturmak isteyin  biz işletme sahipleri ve liderlik ekipleriyle birlikte çalışarak stratejiyi hayata geçiren yönetim sistemleri kurmalarına destek oluyoruz. Çünkü bize göre kurumsallaşma, aileyi işletmeden uzaklaştırmak değildir. Kurumsallaşma hem işletmenin hem de ailenin gelecek nesiller boyunca birlikte başarılı olmasını sağlayacak yönetim sistemlerini inşa etmektir.

Eğer bu yazıda bahsedilen konular işletmenizde yaşadığınız zorluklarla örtüşüyorsa, tanışmaktan ve bu yolculuk hakkında birlikte fikir alışverişi yapmaktan memnuniyet duyarız.