Cultural Web: Organizasyonunuzu Yöneten Görünmeyen Kurallar

Yıllar içinde, özellikle KOBİ’ler ve aile şirketleriyle çalışırken sıkça gözlemlediğimiz bir durum var. Liderlerin anlattığı şirket kültürü ile çalışanların deneyimlediği kültür çoğu zaman birbirinden oldukça farklı oluyor.

Yönetim ekipleri kültürden bahsettiğinde genellikle benzer ifadeler duyuyoruz. Takım çalışması, açık iletişim, yetkilendirme, güven ve profesyonellik… Çoğu organizasyon yaratmak istediği kültürü oldukça net tarif edebiliyor.

Sonra şirketin içine biraz daha yakından bakıyorsunuz. Toplantılara giriyor, günlük etkileşimleri gözlemliyor ve insanların nasıl konuştuğunu dikkatle dinliyorsunuz. Bir süre sonra farklı bir tablo ortaya çıkmaya başlıyor. İnsanlar karar almadan önce duraksıyor çünkü herkes son onayın tek bir kişiden gelmesini bekliyor. Önemli konuşmalar toplantıların içinde değil, toplantı sonrasında koridorlarda veya WhatsApp gruplarında gerçekleşiyor. Organizasyon şeması ne söylerse söylesin, çalışanlar gerçek etkinin kimde olduğunu çok iyi biliyor.

İlginç olan şu ki bunların hiçbiri resmi olarak yazılmış değil. Yine de herkes bu görünmeyen kuralları biliyor.

Belki de bu yüzden organizasyon kültürü her zaman ilgimizi çeken konulardan biri oldu. Bir şirketin gerçek kültürü çoğu zaman duvarda asılı misyon cümlelerinde veya değerler listesinde yaşamıyor. Gerçek kültür rutinlerde, hikâyelerde, davranışlarda ve zamanla sorgulanmadan kabul edilen varsayımlarda ortaya çıkıyor.

Yakın zamanda Johnson ve Scholes tarafından geliştirilen Cultural Web yaklaşımını yeniden değerlendirme fırsatımız oldu. Bu modelin güçlü tarafı kültürü büyük ve soyut kavramlarla açıklamaya çalışmaması. Bunun yerine organizasyon içindeki günlük davranışları şekillendiren küçük sinyallere bakmayı öneriyor.

Model, kültürü şekillendiren unsurların insanların anlattığı hikâyeler, takip edilen rutinler, gerçek gücün kimde olduğu, neyin ölçüldüğü ve çalışanların şirkete katıldıktan kısa süre sonra öğrendiği yazılı olmayan kurallar olduğunu söylüyor. Tek tek bakıldığında küçük görünen bu unsurlar, birlikte organizasyonun çalışma biçimini belirleyen güçlü bir sistem oluşturuyor.

Belki de modelin merkezindeki en önemli soru oldukça basit,“Burada işler gerçekten nasıl yürüyor?”.

Basit gibi görünen bu soru çoğu zaman strateji sunumlarından veya organizasyon şemalarından çok daha fazla şey ortaya çıkarabiliyor.

Daha yakından bakmaya başladığınızda bazı örüntüler görünür hale geliyor. Aynı hikâyelerin tekrar tekrar anlatıldığını fark ediyorsunuz. İnsanların karar vermeden önce kime danıştığını görüyorsunuz. Nelerin ödüllendirildiğini ve nelerin sessizce göz ardı edildiğini anlamaya başlıyorsunuz. Ve yeni çalışanların ilk birkaç hafta içinde kimse söylemeden öğrendiği görünmeyen kurallar ortaya çıkıyor.

Birçok organizasyonun yapıları yeniden tasarlamak, KPI sistemleri kurmak, süreçleri geliştirmek ve rol tanımlarını netleştirmek için ciddi yatırımlar yaptığını görüyoruz. Ancak tüm bu çabalara rağmen değişim bazen beklenen etkiyi yaratmıyor. Sistemler değişiyor. Davranışlar aynı kalıyor.

Çünkü birçok durumda sorun stratejide veya süreç tasarımında değil. Asıl konu, günlük davranışları yönlendirmeye devam eden görünmeyen kültürün kendisinde yatıyor.

Yapıları yeniden tasarlamak nispeten hızlı olabilir. Kültür ise farklı bir hızda değişir. Çünkü kültür organizasyonların söyledikleri değildir. Kültür, kimse bakmazken insanların nasıl davrandığıdır.

Stoika olarak KOBİ’lerin ve aile şirketlerinin davranışlarını, liderlik biçimlerini ve büyüme süreçlerini şekillendiren görünmeyen dinamikleri görünür hale getirmek için çalışıyoruz.

Eğer organizasyonunuz yeni sistemler ve yapılar kurmasına rağmen büyüme, dönüşüm veya değişim süreçlerinde zorlanıyorsa bizimle iletişime geçebilirsiniz.